Arsimi për ardhmëri të qëndrueshme: AZHQ në Ballkanin Perëndimor

Education for Sustainable Futures: ESD in the Western Balkans

Origjina e fondeve

Rockefeller Brothers Fund with co-financing from EuropeAid and the Kosovan Ministry of Education, Science and Technology

Emri i klientit/dhuruesit

Rockefeller Brothers Fund

Vlera e projektit në total

EUR 1,200,000

Date

Dhjetor 2012 – Maj 2017

Vendet përfituese

Kosovo* | Montenegro | Serbia

Numri i stafit

20

Më 20 dhjetor 2002, Rezoluta 57/254 e Organizatës së Kombeve të Bashkuara mbi Dekadën e Arsimit për Zhvillimin e Qëndrueshëm (AZHQ) (2005-2014) u miratua nga Asambleja e Përgjithshme e Organizatës së Kombeve të Bashkuara (Seancae 57-të). Për të lehtësuar zbatimin e kësaj strategjie në rajonin e KEKBE-së, u propozua Strategjia e Dekadës së KEKBE-së për AZHQ-në (2004-2014). Strategjia është e strukturuar sipas gjashtë shtyllave: 1) Hulumtime mbi kurrikulat arsimore; 2) Përshtatja, ndryshimi dhe rishikimi i kurrikulave bazuar në hulumtim; 3) Ngritja e kapaciteteve për mësimdhënësit; 4) Zhvillimi i mjeteve didaktike; 5) Rrjetëzimi përmes rrjeteve formale dhe joformale të AZHQ-së; dhe 6) Promovimi i AZHQ-së. Të gjitha projektet e shumta të zbatuara për zbatimin e kësaj strategjie ndoqën një qasje josistematike, duke u fokusuar vetëm në një ose dy shtylla të strategjisë. Ekipi i projektit REC erdhi në përfundim se një qasje e tillë nuk ishte mjaftueshëm gjithëpërfshirëse për të sjellë ndryshime institucionale dhe se e vetmja mënyrë për të arritur këtë do të ishte të punohej në zbatimin e të gjashtë shtyllave të strategjisë. Kështu u arrit financimi dhe mbështetja politike për programin.

Objektivi i përgjithshëm i programit ishte të kontribuonte drejtpërdrejt në arritjen e Qëllimeve të OKB-së për Zhvillimit të Qëndrueshëm, duke siguruar ngritjen e kapaciteteve për programin universal të kuadrit "Transformimi i Botës Sonë: Agjenda e vitit 2030 për Zhvillim të Qëndrueshëm", e miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në shtator të vitit 2015. Po ashtu u kërkua që të kontribuohet në Planin Global të Veprimit të UNESCO-s për AZHQ-në, të miratuar në vitin 2013, duke theksuar Fushën Prioritare të Veprimit 1: "Avancimi i politikës: Futja e AZHQ-së në politikat e arsimit dhe politikat e zhvillimit të qëndrueshëm, për të krijuar një mjedis të përshtatshëm për AZHQ-në dhe për të sjellë ndryshime sistematike. "Gjashtë shtyllat e Strategjisë së KEKBE-së për AZHQ-në (2004-2014) janë përdorur si kornizë për zbatimin gjithëpërfshirës të AZHQ-së në nivel rajonal.

Fokusi kryesor i programit ishte në integrimin e koncepteve dhe ideve të zhvillimit të qëndrueshëm në reformat më të gjera arsimore që po zhvillohen aktualisht në Ballkanin Perëndimor. Ky objektiv është vendimtar, pasi vendet e synuara po kërkojnë të harmonizojnë legjislacionin e tyre arsimor me qasjen e të nxënit të bazuar në rezultate, e cila po miratohet nga shumë vende evropiane. Komuniteti Evropian po njeh gjithnjë e më shumë rëndësinë e të nxënit të bazuar në rezultate, i cili është mbështetur kryesisht në fushën e arsimit të lartë si pjesë e Procesit të Bolonjës. Arsimi i bazuar në rezultate nënkupton që kur programet të planifikohen, rezultatet e dëshiruara të të nxënit identifikohen dhe merren parasysh në formulimin e atyre planeve. Përmbajtja e lëndës, aktivitetet mësimore dhe vlerësimi dizajnohen për të qenë në përputhje me arritjen e rezultateve të dëshiruara të të nxënit. Rezultatet e të nxënit zhvillohen dhe pastaj vihen në funksion përmes zhvillimit të kurrikulave. Për të arritur një zhvillim të qëndrueshëm, nxënësit duhet të ndryshojnë sjelljen e tyre shoqërore, rrjedhimisht përdorimin e qasjes së të nxënit të bazuar në rezultate në zhvillimin e qëndrueshëm. Programi synonte të ndryshonte rrënjësisht sjelljen e nxënësve përmes zhvillimit dhe funksionalizimit të kurrikulave, ngritjes së kapaciteteve për mësimdhënësit dhe zhvillimit të materialeve didaktike për të ndihmuar në përmbushjen e nevojave të mësimdhënësve dhe nxënësve. Problemet e sotme mjedisore kërkojnë jo vetëm mënyra të reja të të menduarit, por edhe mënyra të reja të ndërveprimit me mjedisin. Programi dha një kontribut të drejtpërdrejtë në këtë qëllim.

Aktivitetet u grumbulluan në gjashtë kategori, duke ndjekur gjashtë shtyllat e Strategjisë së KEKBE-së për AZHQ-në (2004-2014):

Vlerësimi i standardeve aktuale arsimore, programeve dhe metodologjive të aplikuara në fushën e AZHQ-së.
Zhvillimi, ndryshimi dhe përmirësimi i kurrikulave bazuar në rezultatet e hulumtimit.
Zhvillimi, përmirësimi dhe promovimi i materialeve didaktike si Green Pack dhe Green Pack Junior për t’i plotësuar kurrikulat arsimore të miratuara rishtazi.
Organizimi i programeve të trajnimit për mësimdhënësit dhe edukatorët në shkolla me qëllim promovimin e AZHQ-së.
Shkëmbimet të ekspertëve ndërkombëtarë për punën dhe aktivitetet kombëtare të AZHQ-së.
Promovimi i AZHQ-së në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar.
 

Vlerësimi i AZHQ-së-së në legjislacionin dhe kurrikulat kombëtare

Në secilin nga vendet e synuara është kryer një analizë gjithëpërfshirëse e kurrikulës ekzistuese arsimore dhe janë bërë rekomandime konkrete për ndryshimin dhe përshtatjen e kurrikulave bazuar në rezultatet e hulumtimit.

 

Përmirësimi, ndryshimi dhe përshtatja e kurrikulave bazuar në rezultatet e hulumtimit
 

Në Mal të Zi u identifikuan tema ndërlëndore për zhvillim të qëndrueshëm për shkollat e nivelit​​parashkollor, fillor dhe të mesëm, si dhe lëndë të arsimit të përgjithshëm në arsimin profesional dhe të miratuara zyrtarisht.
Në Serbi, 599 rezultate të të nxënit të lidhura direkt ose indirekt me zhvillimin e qëndrueshëm u identifikuan për secilën fushë lëndore në kurrikulat e reja kornizë serbe për arsimin fillor dhe të mesëm; janë identifikuar 252 rezultate të të nxënit të lidhura drejtpërdrejt ose tërthorazi me zhvillimin e qëndrueshëm për 18 lëndë të shkollave të mesme dhe lëndë të përgjithshme arsimore në shkollat ​​profesionale; si dhe 347 rezultate të të nxënit të lidhura drejtpërdrejt ose tërthorazi me zhvillimin e qëndrueshëm janë zhvilluar për 16 lëndë në shkollat ​​fillore. Instituti për Avancimin e Arsimit, mësimdhënësit në shkolla dhe ekspertët e REC ishin të angazhuar drejtpërdrejt në zhvillimin dhe miratimin e rezultateve të të nxënit.
Në Serbi, kërkesat për zhvillim të qëndrueshëm janë zhvilluar dhe miratuar për Rregulloren për Avancimin e Ekspertizës Profesionale dhe Performancës së Shkollave në Serbi për arsimin fillor dhe të mesëm.
Në Kosovë*, rezultatet e të nxënit në lidhje me zhvillimin e qëndrueshëm janë formuluar për Kurrikulën Bërthamë I dhe Kurrikulën Bërthamë II.
Në Kosovë*, tema ndërlëndore që lidhen me zhvillimin e qëndrueshëm janë formuluar për Kurrikulën Bërthamë II.
Në Kosovë*, një paragraf shpjegues për zhvillimin e qëndrueshëm u përfshi në kuadër të kurrikulave kornizë.
 

Zhvillimi, përmirësimi dhe promovimi i produkteve arsimore të reja dhe ekzistuese
 

Zhvillimi i Green Pack Junior (Pakos së Gjelbër për Fëmijë) në Mal të Zi dhe Serbi.
Përmirësimi i “Green Pack” (Pakos së Gjelbër) për ta përshtatur me standardet arsimore në Kosovë*, Serbi dhe Mal të Zi.
Zhvillimi i mjetit "How to Use the Green Pack” (Si të Përdorim Pakon e Gjelbër) për kurrikulat serbe.
Zhvillimi i një udhërrëfyesi për temën ndërlëndore për mësimdhënësit në shkollat ​​fillore dhe të mesme në Mal të Zi.
Zhvillimi i një manuali për AZHQ-në për Kosovën*.
Zhvillimi i një moduli online për zhvillimin e qëndrueshëm për Serbinë.
Zhvillimi i një manuali të praktikave më të mira për mësimdhënësit për zbatimin e rezultateve të të nxënit në zhvillimin e qëndrueshëm në kurrikula
Zhvillimi i një versioni online i Green Pack Serbia.
Zhvillimi i një versioni online i Green Pack Junior Montenegro.
 

Organizimi i programeve të trajnimit për mësimdhënësit dhe edukatorët në shkolla, për promovimin e AZHQ-së

Në Serbi

Rezultatet e të nxënit u pilotuan në 41 shkolla praktike dhe 122 pilot-shkolla për mbi 10.000 mësimdhënës, dhe u krijua një modul online për zhvillimin e qëndrueshëm.
U mbajtën 50 trajnime për Green Pack dhe Green Pack Junior.
Dy trajnime mbi planifikimin ndërtematikë u mbajtën duke përdorur tema të zhvillimit të qëndrueshëm.
Në Kosovë*

U mbajtën 40 trajnime për Green Pack dhe Green Pack Junior.
U zhvilluan 15 kurse për zhvillim të qëndrueshëm dhe lidhjen e tij me kornizën e re të kurrikulës së Kosovës.
U mbajtën 10 trajnime për tema ndërlëndore dhe rezultate të të nxënit lidhur me zhvillimin e qëndrueshëm.

Në Mal të Zi

U mbajtën 30 trajnime për Green Pack dhe Green Pack Junior.
Do të zhvillohet një program trajnimi për drejtorët e shkollave të mesme në lidhje me temat ndërlëndore të zhvilluara rishtazi si dhe u mbajtën dy trajnime.
Do të zhvillohet një program trajnimi për temat ndërlëndore të zhvilluara rishtazi për drejtorët e shkollave fillore si dhe u mbajtën pesë trajnime.
U mbajtën 5 trajnime për mësimdhënësit e shkollave të nivelit parashkollor në lidhje me temat ndërlëndore që lidhen me zhvillimin e qëndrueshëm.
U mbajtën 5 trajnime për mësimdhënësit e shkollave fillore në lidhje me temat ndërlëndore që lidhen me zhvillimin e qëndrueshëm.
U mbajtën 5 trajnime për mësimdhënësit e shkollave të mesme në lidhje me temat ndërlëndore që lidhen me zhvillimin e qëndrueshëm.
U mbajtën 5 trajnime për mësimdhënësit e shkollave profesionale në lidhje me temat ndërlëndore që lidhen me zhvillimin e qëndrueshëm.
 

Shkëmbimi i ekspertëve ndërkombëtarë mbi punën dhe aktivitetet kombëtare të ESD-së

Ekspertët e nivelit të lartë kishin një mundësi për të shkëmbyer përvojat mbi gjendjen e ESD-së në vendet e tyre përkatëse në një takim të mbajtur në nëntor të vitit 2015 në Malin e Zi.

Promovimi i AZHQ
 

Një seri televizive kombëtare u zhvillua në Paketën e Gjelbër në Malin e Zi.
Një ngjarje e nisjes për Green Pack Junior u mbajt në Malin e Zi.
Një Komitet për EZHQ në Kosovë * është themeluar me pjesëmarrjen e Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, Ministrisë së Shëndetësisë, Asociacionit të Komunave të Kosovës, Qendrës Rajonale të Mjedisit dhe Ministrisë së Mjedisit.
Një ngjarje promovuese u mbajt në Kosovë *, në të cilën ekspertë të nivelit të lartë nga ministritë e përfshira paraqitën rezultatet e reformave arsimore përmes ESD-së.
Një njoftim ambasadorësh ishte planifikuar në Serbi lidhur me bashkëpunimin REC me Ministrinë e Arsimit për të reformuar kurrikulat arsimore në përputhje me konceptet dhe idetë e zhvillimit të qëndrueshëm.

  • Ndërtim kapaciteti
  • Transferimi i njohurive
  • Ndërtimi i institucioneve

Publikimet e projektit